Reklam
"BİLGİ"NİN DE AHLAKLI OLANINA İHTİYAÇ VAR!
Mustafa ÇELENLİ

Mustafa ÇELENLİ

"BİLGİ"NİN DE AHLAKLI OLANINA İHTİYAÇ VAR!

10 Mart 2022 - 12:02

“Bilgi” beş harftir. Beşte dördü “ilgi”dir. “İlim, ilim bilmektir, ilim, kendini bilmektir.”

İnsanın, kendi iç dünyasındaki bunalım krizini aşabilmesi, fert ve toplum olarak huzura kavuşabilmesi öncelikle varlıklar âlemindeki kendi varoluş nedenini idrak edip anlamlandırması, kendisi ile evren arasındaki ilişkiyi vahyin ışığında kavraması, böylece kendini bilmesi ile mümkündür.

Hazreti Peygamber vahyin rehberliğinde, bir cahiliye dönemini asr-ı saadete dönüştürmüş, Bir mescidin etrafında yeryüzünü kuşatan bir medeniyet inşa etmiştir. Bu inşa hareketini İslam’ın esas aldığı bilgiyi güzel ahlakla donatarak ve hayatın bütün alanlarına egemen kılarak gerçekleştirmiştir.

Ahlaktan yoksun bilgi dünyayı felakete götürebilir. İnsanları öldürmek için daha büyük silahları nasıl üretelim, insanları tefrikaya düşürmek için, birbirini yok etmesi için bilgiyi nasıl kullanalım anlayışı, ahlaksız bir bilginin peşinden koşma anlayışıdır. Ahlakı ortadan kaldıran, irfanı yok sayan bilgi, ahlaksız bir bilgidir.
İslam medeniyeti, bir bilgi medeniyetidir. Asr-ı Saadet’ten itibaren, ulaştığı toprakları akıl, hikmet, fıkıh, felsefe ve tasavvuf ile yoğuran, dünyanın dört bir köşesine adalet, merhamet, barış, güven gibi ilke ve değerleri taşıyan İslam medeniyeti, dinimizin her daim yücelttiği bilgi üzerine bina edilmiştir.

İslam’da bilginin nihai amacı; insanın kendisi, çevresi, eşya, tabiat, kâinat ve son raddede Allah’la olumlu ilişkiler kurmasını sağlamaktır. Bilgiye vurgu yapan ayet ve hadisler, insanın Rabbi ve varlık dünyası ile ilişkilerini ibadet anlayışı, kulluk bilinci, sorumluluk duygusu ve güzel ahlak ekseninde ele alır. Dolayısıyla tarih boyunca Müslümanlar, ilmin bizatihi kendisini muhterem kabul ederek onu sosyal gerçekliklerden koparmadan, yaşadıkları dönemin meselelerini çözecek bir yaklaşımla ele almışlardır.

Bilgi büyük bir imkân ve güçtür. Bilginin, insanlığın huzuruna vesile olması için ahlak, hikmet ve hukuk ile ilişkisi hayati öneme sahiptir. Değer olarak görülmeyen, hikmetle yoğrulmayan, uygulanarak güzel ahlaka dönüşmeyen bilgi, hayata huzur getiremez. Bu sebeple Müslümanlar, bilgiyi salt bilim ya da tabiata egemen olmak, onu denetim altına alıp tüketmek, insanlığı fesada götürecek öldürücü bir teknoloji ile güç devşirmek için değil, insanlığın huzuru için kullanmışlardır.

19. yüzyıldan itibaren Batı merkezli olarak öne çıkan, insanı, evreni ve varlığı anlamlandırmada Yaratıcıyı devre dışı bırakan anlayış, bütün insanlığı derin bir çıkmaza sürüklemiştir. Batının dikte ettiği düşünce ve davranış biçimi, insanlığın özlediği huzuru ve güveni tesis edemediği gibi, geleceğe dair umudun da zayıflamasına sebep olmuştur. Bugünkü gelinen noktada, dünyanın bireysel, toplumsal ve küresel anlamda tarihin en büyük krizleri ile karşı karşıya kalmasında Batı merkezli gelişen ve Yaratıcıyı öteleyen bu bilim anlayışı en önemli etkendir.

En zorlu düşman cehalettir. Cehalet, istismarı beraberinde getirir. Bu düşmanı alt etmenin tek yolu hayatımızın her alanına sahih bilgiyi hâkim kılmaktır. Zira bilgiyle yüceldikçe, imanımız sahih bilgiyle beslendikçe yüreklerimiz birleşecek, özgüvenimiz, imkânlarımız ve Allah’ın yardımı da artacaktır.

Daha iyi bir geleceğin inşası için bilgiyi sadece edinmekle yetinmeyip, öğrendiklerini bilince dönüştürerek hayatına tatbik eden, edindiği ya da ürettiği bilgiyi insanlığın hizmetine sunan bir anlayışın peşinden koşulmalıdır. Zira bizim inancımız ve medeniyetimizde bilgi terbiyedir. Güzel ahlaktır. Sorumluluktur. Sabırdır. İyilik için çalışmaktır. Onun için medeniyetimizde ilim ve âlimin yeri hep önde olmuştur.
Bilgiyi hikmet, ahlak ve hukuk boyutuyla beraber yeniden inşa etmek, müminler için bir iman ve kulluk sorumluluğudur. Daha yaşanabilir bir dünya kurmanın yegâne yolu da budur.

İslam, çeşitli ırk ve kültürlere mensup ulusların, milletlerin bir arada kardeşçe yaşayabilecekleri ahenkli bir temel üzerine medeniyet inşa etmiştir. Herkesi Hz.Adem’in (a.s.) çocukları görme anlayışı çerçevesinde, ‘İslam medeniyeti kardeşlik medeniyetidir’ demek isabetli bir ifadedir. Çünkü İslam, insan haklarının ötesinde kardeşlik hakları getirmiştir. İnsan hakkı kardeşlik hakkına göre daha dar bir kavramdır. Kardeşlikte, insan hakkı olduğu gibi, insan haklarının ötesinde duygu ve sevgi hâkimdir. Dinde kardeşlik, yaratılışta insanlık anlayışı dayanışma ve paylaşma sorumluluğunu da beraberinde getirdiğinden huzurlu bir toplum yapısının temel harcıdır.

İslam Medeniyeti aynı zamanda bir “hoşgörü medeniyetidir.” İnsanı merkeze alan ve tüm insanlığa karşı hoşgörü esasına dayanan bir medeniyettir. Yaratılanı yaratandan ötürü hoş görme anlayışı sadece insanları değil, bütün mahlûkatı kuşatan bir hoşgörü bakışıdır. Bir karıncanın bile hukukunu gözeten bu hoşgörü, temeli Allah rızasına dayanan engin ruhluluk, yüce gönüllülüktür.

İnsanların biri birini boğazladığı günümüz dünyasında, insanlık krizinden çıkabilmenin, kaos ve buhranlardan kurtulmanın tek yolu ve reçetesi İslam Medeniyetinin esas aldığı temel değerlerin hayata hakim kılınmasından geçer. Denenen tüm yollar tükenmiş, izimler iflas etmiş, İslam’dan başka insanlığa huzur getirecek alternatif kalmamıştır. “Kim İslâm’dan başka bir din arama çabası içine girerse, bilsin ki bu kendisinden asla kabul edilmeyecek ve o âhirette ziyan edenlerden olacaktır.” (Âli İmran-85)

 

YORUMLAR

  • 26 Yorum
  • Mehmet Doğan
    10 ay önce
    Allah razı olsun sevgili kardeşim
  • İsmail Salman
    10 ay önce
    Allah razı olsun hocam. Bize düşen İslâm ahlâkı nı önce kendimiz yaşamak.
  • İsmail Salman
    10 ay önce
    Tek yol İslâm. Bize düşen bu yolda gayret etmek. Sizin gayretinizden de Allah razı olsun hocam.
  • İlhan Topçu
    10 ay önce
    Rabbim anlayabilmeyi nasip etsin hayırlı Cumalar hocam
  • Ayhan Yalçın
    10 ay önce
    Kaleminize yüreğinize sağlık Sayın Hocam, Hayırlı Cumalar
  • Şükrü Saka
    10 ay önce
    ALLAH RAZI OLSUN. CÜMLEMİZİN CUMASI MÜBAREK OLUR İNŞALLAH.
  • Ayhan Uzun
    10 ay önce
    Allah razı olsun, hayırĺı cumalar.
  • Burak Öz
    10 ay önce
    Elinize sağlık hocam
  • Hanım Tiftik
    10 ay önce
    Çok muhteşem bir yazı olmuş öğretmenim yüreğinize sağlık
  • Osman Tezcan
    10 ay önce
    Ey büyük Rabbim. Hayrı ve şerri ayırt edebilmeyi, imtihan olarak verdiklerine yürekten Amenna diyebilmeyi, göstermiş olduğun yolda yürümeyi, Senin yolundan ayrılmamayı, Seni en çok sevenlerden olmayı bize ve sevdiklerimize nasip eyle, Allah’ım akşama ulaştığımız gibi sabaha, sabah ulaştığımız gibi de akşama ulaşmayı nasip eyle. Zalimleri Kahhar cc ismi şerifin hürmetine kahveyle ve mazlumlara gariplere ve caresizlere yardım eyle Sağlığımızı koru ve hastalara şifa ver. Amin. Cumanın hayır ve bereketinden istifade etmemiz duasıyla.
  • Mahmut Tandoğan
    10 ay önce
    Eyvallah değerli Başkanım. cuman mübarek olsun
  • Mustafa Çelenlioğlu
    10 ay önce
    Yukarıdaki ayeti kerimeler ve hadisi şerifler çerçevesinde şöyle bir izah getirmek mümkün olabilir kanaatindeyim. “İslâm bir hoşgörü dini değildir. İslâm bir müsamaha dini değildir. Neden? Çünkü İslâm kötülüğe, zulme, haksızlığa, çirkinliğe asla müsaade etmez. Bu yüzden İslâm müsamaha değil, müdahale dinidir. Nerede bir kötülük, fenalık, çirkinlik varsa İslâm onu engellemeyi, düzeltmeyi emreder” Hoşgörülü olmak insana özgü bir vasıftır. İnsan kendisine yapılan bir kötülüğü affedebilir, haksızlığa tahammül edebilir, çirkinliğe göz yumabilir. Ama “hoşgörü” kavramı başlı başına dine özgü bir vasıf veya esas değildir. Din içinde belirli şekillerde hoşgörü gösterilecek, müsaade edilecek, mazeret kabul edilecek ve müsamaha sağlanacak durumlar elbette vardır ama bu durumlar asla sınırsız değildir. Sürçü lisan ettiysem affola...
  • Mustafa ÇELENLİ
    10 ay önce
    Hassasiyetiniz için teşekkür ederim abi. kast edilen açıkladığınız anlamdaki bir hoş görü. Ancak ayırım eksik algılanabilir endişesi sayenizde giderilmiş oldu. Allah razı olsun.
  • Mustafa Çelenlioğlu
    10 ay önce
    \"İyilikle kötülük eşit olmaz. Sen, en güzel bir tarzda(kötülüğü) uzaklaştır; o zaman, (görürsün ki) seninle onun arasında düşmanlık bulunan kimse sanki sıcak bir dost (un) oluvermiştir.\" (Fussilet, 41/34) \"Siz, insanların iyiliği için ortaya çıkarılmış en hayırlı ümmetsiniz; iyiliği emreder, kötülükten meneder ve Allah\'a inanırsınız...\" (Âl-i İmran, 3/110) \"(Önce) en yakın akrabanı uyar.\" (Şuara, 26/214) \"Yerdekilere merhamet edin ki göktekiler de size merhamet etsin.\" (Tirmizî, Birr, 16) \'\'Sizden hayra çağıran, marufu emreden, münkerden vazgeçirmeye çalışan bir ümmet bulunsun. İşte onlar kurtuluşa erenlerdir\" (Alu İmrân, 3/104) \"Siz insanlar için çıkarılmış en hayırlı bir ümmetsiniz. Marufu emreder, kötülükten vazgeçirmeye çalışırsınız; çünkü Allah\'a inanıyorsunuz...\'\' (Ali İmrân, 3/110). Hz. Peygamber (s.a.s.) şöyle buyurmuştur: \"Sizden kim bir kötülük görürse onu eliyle değiştirsin; buna gücü yetmezse diliyle onun kötülüğünü söylesin; buna da gücü yetmezse kalbiyle ona buğzetsin. Bu ise imanın en zayıf derecesidir\'\' (Müslim, İman, 78; Tirmizî Fiten. 1I- Nesaî iman 17 İbn Mâce, Fiten, 20). \"Bana hayat bahşeden Allah\'a andolsun ki, siz ya iyiliği emreder kötülükten alıkoyarsınız ya da Allah kendi katından sizin üzerinize bir azap gönderir. O zaman dua edersiniz fakat duanız kabul edilmez\" (Ebû Dâvûd, Melâhim, 16; Tirmizî, Fiten, 9; İbn Hanbel, V, 388). \"...onlar, (İsrailoğulları) birbirlerine hiçbir münkeri yasaklamadılar. Yemin ederiz ki yapmakta oldukları şey çok kötü idi...\" (el-Mâide, 5/78-79). Yine başkâ âyetlerde müşriklerden başka, müminlerin karşısında münkeri emreden, marufu yasaklayan, böylelikle Allah\'ın emir ve yasaklarına karşı çıkarak, emredilenin tam tersini yapan münâfıklar da zikredilir (bk. et-Tevbe, 81/67).
  • Mustafa Çelenlioğlu
    10 ay önce
    Hocam, elinize sağlık, özellikle bilginin ahlakiliği kavramı ve bilginin islam medeniyeti çerçevesinde, maksadını tarif edişiniz, tespitlerini harika. Yalnız bir islamın hoşgörü ve müsamaha dini olduğu noktasında, iyi anlaşılması konusunda, naçizane bir açıklama yapmak isterim.
  • 10 ay önce
    Allah senden razı olsun.Saglik,mutluluk, hayırlı ömür dilerim.Selam ve sevgiler yolluyorum
  • Serpil Sezer
    10 ay önce
    Hayırlı cumalar hocam yazılarınız okuyan herkese ışık tutar yönde başarılar dilerim
  • Murat Başkaya
    10 ay önce
    Sağ olasın hocam hayırlı cumalar
  • M.Yaşar
    10 ay önce
    İslam, edeb ve ahlak medeniyetidir.
  • Nurettin Sancak
    10 ay önce
    Ahlaklı bileği enteresan bir kavram.
  • Nilgün Kaya
    10 ay önce
    İslamın hoşgörü anlayışını Müslümanlar çok iyi algılamalı ve yaşamalı.
  • Hatice Çınar
    10 ay önce
    İslam’dan başka huzur verecek sistem yoktur.
  • Ramazan Yılmaz
    10 ay önce
    Yazılarınızı takip ediyor ve çok istifade ediyorum hocam. ALLAH Kaleminize kuvvet versin.
  • Sadık Doğan
    10 ay önce
    Teşekkür ederiz değerli hocam. çok profesyonel bir yazı olmuş.
  • Bekir Yüce
    10 ay önce
    Hocam gene çok güzel ve anlamlı bir yazınız. Allah sizden razı olsun. Bu anlatımınızla İslam\'ı daha detaylı anlıyoruz.
  • Metin Yalçın
    10 ay önce
    Karabük Üniversitesi diploma töreninde rektör yardımcısı Ali Bey öğrencilere şu nasihati vermişti:\'\'İyi bir mühendis,iyi bir hemşire vs olmaktan önce iyi bir insan olmak ilk hedefiniz olmalı.

Son Yazılar